Arabuluculuk Anlaşması Ödenmezse Ne Olur?
Arabuluculuk Anlaşma Belgesi İcraya Konulur mu?
Arabuluculuk süreci sonunda taraflar arasında bir anlaşmaya varılmış olması, her zaman borcun fiilen ödendiği anlamına gelmemektedir. Uygulamada sıkça, arabuluculuk anlaşması yapılmasına rağmen ödeme hiç yapılmamakta ya da kararlaştırılan tarihte yerine getirilmemektedir. Bu durumda en çok merak edilen soruların başında “arabuluculuk anlaşması ödenmezse ne yapılır?” ve “arabuluculuk anlaşma belgesi icraya konulur mu?” gelmektedir.
Bu soruların yanıtı, arabuluculuk anlaşma belgesinin hukuki niteliğine ve icra kabiliyetine göre değerlendirilmelidir.
Arabuluculuk Anlaşma Belgesi Bağlayıcı mıdır?
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, tarafların serbest iradeleriyle imzaladıkları ve hukuken bağlayıcı sonuç doğuran bir belgedir. Ancak bu bağlayıcılık, belgenin her koşulda doğrudan icra edileceği anlamına gelmez.
Anlaşma belgesinin icra takibine konu edilebilmesi için, içeriğinde açık, net ve cebri icraya elverişli bir eda yükümlülüğü bulunması gerekir. Sadece genel ifadeler içeren, şarta bağlanmış ya da ifası belirsiz düzenlemeler icra takibine elverişli sayılmaz.
Arabuluculuk Anlaşması Ödenmezse İcra Takibi Yapılabilir mi?
Arabuluculuk anlaşması kapsamında kararlaştırılan bir para borcunun ödenmemesi hâlinde, alacaklı tarafından icra takibi başlatılması mümkündür. Ancak hangi icra yoluna başvurulacağı, anlaşma belgesinin taşıdığı niteliklere göre belirlenir.
Belgede açıkça bir ödeme yükümlülüğü yer alıyorsa ve bu yükümlülük şarta bağlı değilse, anlaşma belgesi icra takibine konu edilebilir. Buna karşılık, sadece borcun varlığını tespit eden veya ileride yapılacak bir edimi öngören ifadeler, ilamlı icra açısından yeterli kabul edilmez.
Arabuluculuk Anlaşma Belgesi İcraya Konulur mu?
Arabuluculuk anlaşma belgesinin icraya konulup konulamayacağı, uyuşmazlığın türüne ve belgenin imzalanma şekline göre değişiklik gösterir.
Taşınmazın aynına ilişkin uyuşmazlıklarda, kira ilişkilerinde, kat mülkiyetinden veya komşuluk hukukundan kaynaklanan anlaşmalarda, anlaşma belgesinin icra edilebilmesi için icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Bu şerh, yetkili sulh hukuk mahkemesinden talep edilir.
Buna karşılık, arabuluculuğa elverişli ticari uyuşmazlıklarda veya para borcuna ilişkin anlaşmalarda, taraflar ve vekiller tarafından birlikte imzalanmış bir anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge kabul edilebilir.
Arabuluculuk Anlaşması İlam Niteliğinde Belge Sayılır mı?
Arabuluculuk anlaşma belgesi bazı hâllerde ilam niteliğinde belge sayılabilmekle birlikte, bu durum belgenin her koşulda ilamlı icra takibine konu edileceği anlamına gelmez. İlam niteliğinde belge sayılabilmesi için, anlaşmanın içeriğinde eda hükmü bulunması zorunludur.
Eda hükmü içermeyen, yalnızca bir hukuki durumun varlığını veya yokluğunu ortaya koyan düzenlemeler cebri icraya elverişli değildir. Bu tür belgelerle başlatılan icra takipleri, şikâyet üzerine iptal edilebilir.
Arabuluculuk Anlaşması Sonrası Tahsilat Sürecinde Avukat Desteğinin Önemi
Arabuluculuk anlaşması yapılmasına rağmen ödemenin alınamaması hâlinde, sürecin doğru icra yoluyla yürütülmesi büyük önem taşır. Anlaşma belgesinin ilamlı mı ilamsız mı takibe konu edileceğinin, icra edilebilirlik şerhi gerekip gerekmediğinin ve belgenin eda hükmü içerip içermediğinin doğru tespiti gerekir.
Bu nedenle arabuluculuk anlaşması ödenmezse veya arabuluculuk anlaşma belgesi icraya konulur mu sorularıyla karşı karşıya kalan kişilerin, hak kaybı yaşamamak adına süreci icra hukuku ve arabuluculuk mevzuatına hâkim bir avukat aracılığıyla yürütmesi, alacağın etkin şekilde tahsili açısından belirleyici olacaktır.