Kıdem Süresi Nasıl Hesaplanır? (Başlangıç – Bitiş – Artan Süreler) – İzmir İş Hukuku Avukatı Rehberi
Kıdem tazminatı hesaplamasında en kritik unsurlardan biri, işçinin kıdem süresinin doğru tespit edilmesidir. Kıdem süresi; işçinin bir işyerinde ne kadar çalıştığını ifade eder ve kıdem tazminatı tutarının doğrudan belirleyicisidir. Bu nedenle başlangıç tarihi, bitiş tarihi ve aradaki artan ay–günlerin doğru hesaplanması hayati önem taşır.
Özellikle İzmir gibi iş yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde kıdem süresi hesabı, işçilik davalarının temel konularından biridir. Sürecin doğru yürütülmesi için bir Kıdem Tazminatı Avukatı tarafından yapılan değerlendirme büyük avantaj sağlar.
1. Kıdem Süresi Nedir?
Kıdem süresi, işçinin aynı işveren bünyesinde geçirdiği toplam çalışma süresidir.
Bu süre; işçinin hak kazanacağı kıdem tazminatının miktarını belirlediği gibi, kıdem tazminatı hakkının doğup doğmadığını da etkiler.
Kıdem süresi yalnızca fiili çalışmadan ibaret değildir; hukuken kıdeme dahil edilen veya edilmeyen bazı süreler de vardır.
2. Kıdem Süresinin Başlangıcı Nasıl Belirlenir?
Kıdem süresinin başlangıcı, işçinin fiilen işe başladığı gündür.
Burada dikkat edilmesi gereken noktalar:
✔ Sözleşmenin imzalandığı tarih değil, işe başlama tarihi esas alınır.
✔ İşçinin deneme süresi varsa, bu süre kıdeme dahildir.
✔ Aynı işverenin farklı şubelerinde çalışılıyorsa başlangıç tarihi değişmez.
Örnek:
Sözleşme 1 Şubat’ta imzalanmış, işçi 5 Şubat’ta fiilen işe başlamışsa kıdem başlangıcı 5 Şubat sayılır.
3. Kıdem Süresinin Bitişi Nasıl Belirlenir?
Kıdem süresi, iş sözleşmesinin hukuken sona erdiği tarihte biter.
Farklı fesih türlerine göre bitiş şu şekilde belirlenir:
● İşveren feshi → Fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarih
● İhbar süreli fesih → İhbar süresinin bittiği tarih
● İşçinin haklı nedenle feshi → Bildirimin yapıldığı tarih
● Evlenen kadın işçi → Fesih dilekçesinde belirtilen tarih
● Askerlik veya emeklilik nedeniyle fesih → Bildirilen fesih tarihi
● İşçinin ölümü → Ölüm günü
Bu tarihler kıdem hesabının bitiş noktasıdır.
4. Artan Ay ve Günler Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatı hesaplanırken her tam yıl için 30 günlük ücret esas alınır.
Ancak çalışma süresi 1 yılın üzerindeyse, artan ay ve günler de orantılı olarak eklenir.
Örnek hesaplama sistemi:
- 1 yıl = 30 günlük ücret
- 1 ay = 1 yılın 1/12’si
- 1 gün = 1 yılın 1/365’i
Örnek:
İşçi 3 yıl 5 ay 12 gün çalışmışsa:
- 3 yıl → 3 × 30 günlük ücret
- 5 ay → 5/12 oranında
- 12 gün → 12/365 oranında
kıdeme eklenir.
5. Kıdeme Dahil Edilen Süreler
Aşağıdaki süreler kıdem hesabına eklenir:
✔ Yıllık ücretli izinler
✔ Hafta tatili günleri
✔ Resmî ve ulusal bayram tatilleri
✔ Kısa süreli hastalık raporları
✔ Doğum ve süt izinleri
✔ Deneme süresi
✔ Asıl işveren–alt işveren ilişkisi içindeki çalışmanın tamamı
Bu süreler işçinin kıdemine katkı yapar.
6. Kıdeme Dahil Edilmeyen Süreler
Bazı süreler kıdem hesabına girmez:
✘ Ücretsiz izin sürelerinin çoğu
✘ Grev ve lokavt süresi (duruma göre)
✘ İşçinin kusuruyla gerçekleşen uzun devamsızlıklar
✘ Disiplin nedeniyle uzaklaştırma süreleri
Bu süreler, işçinin kıdem tazminatı süresine eklenmez.
7. İşyerinin Devri veya İşveren Değişikliğinde Kıdem Süresi
İşyerinin devri, kıdem süresini kesmez.
✔ İşyerinin devrinden önceki çalışma süresi, yeni işverene aynen geçer.
✔ Yeni işveren, eski işverenle birlikte işçinin tüm kıdeminden sorumlu olur.
Bu durum, işçinin kıdem hakkının korunması açısından özel öneme sahiptir.
8. Fasılalı (Kesintili) Çalışmalarda Kıdem Süresi Nasıl Hesaplanır?
İşçi işten ayrılıp belli bir süre sonra aynı işverende tekrar çalışmaya başlarsa:
● Gerçek bir fesih varsa → Süreler ayrı değerlendirilir.
● Görünüşte bir fesih varsa → Çalışma tek dönem sayılır.
9. Alt İşveren – Asıl İşveren İlişkisinde Kıdem Süresi
Alt işveren yanında çalışan işçi, aynı işyerinde farklı alt işverenler değişse bile:
✔ Aynı işyerinde kesintisiz çalışan işçinin kıdemi devam eder.
✔ Asıl işveren tüm kıdem süresinden sorumludur.
Bu husus uygulamada sıkça davaya konu olan önemli bir ayrıntıdır.
10. Kıdem Süresinin Yanlış Belirlenmesinin Sonuçları
Kıdem süresi hatalı hesaplanırsa:
- Eksik kıdem tazminatı ödenir,
- İşçinin kıdem tazminatı hakkı doğmamış gibi gösterilebilir,
- İşveren yüksek faiz ve tazminat yüküyle karşılaşabilir,
- Arabuluculuk ve dava süreçleri zorunlu hâle gelebilir.
Bu nedenle kıdem süresi hesabı teknik bir konu olup dikkatle yapılmalıdır.
Sonuç
Kıdem süresinin doğru belirlenmesi, kıdem tazminatı hesaplamasının en kritik aşamasıdır.
Başlangıç tarihi, bitiş tarihi, askı süreleri, devreden işyeri, artan ay–günler ve çalışma şekli gibi pek çok unsur birlikte değerlendirilmelidir.
Yanlış yapılacak bir hesaplama işçinin yıllarca elde ettiği hakların kaybedilmesine yol açabilir. Bu nedenle sürecin bir İzmir İş Hukuku Avukatı tarafından profesyonel şekilde yürütülmesi en güvenli yaklaşım olacaktır.