Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır? – İzmir İş Hukuku Avukatı Rehberi
Kıdem tazminatı, işçinin yıllarca verdiği emeğin karşılığını koruyan en önemli işçilik alacaklarından biridir. Ancak hakkın doğması kadar, kıdem tazminatının doğru hesaplanması da büyük önem taşır. Tazminat hesaplaması iki ana unsura dayanır:
✔ Kıdem süresi
✔ Giydirilmiş brüt ücret
Bu iki unsurun yanlış belirlenmesi, işçinin eksik tazminat almasına veya işverenin yüksek tazminat riskiyle karşılaşmasına sebep olabilir. Bu nedenle hesaplama tekniği hem işçiler hem işverenler açısından dikkatle yapılmalıdır. Profesyonel yaklaşım ise bir Kıdem Tazminatı Avukatı tarafından sağlanabilir.
1. Kıdem Tazminatının Temel Hesaplama Mantığı
Kıdem tazminatında ana kural şudur:
👉 Her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt giydirilmiş ücret ödenir.
Tam yıldan artan ay ve günler de orantılı şekilde eklenir.
Dolayısıyla hesaplamanın doğruluğu, hem süre hem ücret bileşeninin hatasız belirlenmesine bağlıdır.
2. Kıdem Süresi Nasıl Hesaplanır?
Kıdem süresi, işçinin aynı işveren nezdinde geçirdiği toplam çalışma süresidir.
A. Başlangıç Tarihi
Kıdem süresi, işçinin fiilen işe başladığı gün itibarıyla başlar.
(Sözleşme imza tarihi değil, çalışma fiilen başladığı tarihtir.)
B. Bitiş Tarihi
Kıdem süresi iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte biter.
C. Artan Ay ve Günlerin Eklenmesi
Artan süreler şu şekilde hesaplanır:
- 1 yıl = 30 günlük ücret
- 1 ay = 1 yılın 1/12’si
- 1 gün = 1 yılın 1/365’i
Örnek:
4 yıl 3 ay 10 gün çalışan işçi için:
- 4 yıl → 4 × 30
- 3 ay → 3/12 oranında
- 10 gün → 10/365 oranında
tazminata eklenir.
D. Kıdeme Dahil Edilen Süreler
✔ yıllık izin,
✔ hafta tatili,
✔ resmi tatiller,
✔ kısa süreli raporlar,
✔ doğum ve süt izinleri,
✔ deneme süresi,
✔ işyerinin devri,
✔ alt işveren değişikliği
kıdeme dâhildir.
E. Kıdeme Dahil Edilmeyen Süreler
✘ ücretsiz izinlerin çoğu,
✘ disiplin cezası kaynaklı uzaklaştırma,
✘ uzun devamsızlık,
✘ grev/lokavt gibi askıya alma dönemleri
kıdeme eklenmez.
3. Giydirilmiş Ücret Nedir?
Kıdem tazminatı yalnızca maaş üzerinden hesaplanmaz.
Maaşa ek olarak işçiye düzenli ve süreklilik arz eden tüm ödemeler giydirilmiş ücrete dâhildir.
Giydirilmiş brüt ücrete dahil olan kalemler:
✔ Temel maaş
✔ Yol parası (düzenli ise)
✔ Yemek ücreti
✔ Düzenli primler
✔ Düzenli ikramiye
✔ Süreklilik arz eden tüm yan haklar
Bu ödemelerin brüt tutarı dikkate alınır.
Giydirilmiş Ücrete Dahil Olmayanlar
✘ Tek seferlik ödemeler
✘ Sosyal yardım niteliği taşımayan, düzensiz yardımlar
✘ Performansa bağlı, süreklilik göstermeyen ödemeler
Bu ödemeler giydirilmiş ücrete eklenmez.
4. Günlük Brüt Giydirilmiş Ücret Nasıl Hesaplanır?
Formül:
Giydirilmiş Aylık Brüt Ücret / 30 = Günlük Brüt Ücret
Kıdem tazminatının tamamı bu günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır.
5. Kıdem Tazminatının Nihai Hesaplaması
Kıdem tazminatı şu şekilde belirlenir:
👉 Kıdem Tazminatı = (Toplam Kıdem Yılı × 30 Günlük Ücret) + (Artan Ay/Günlerin Oranı × 30 Günlük Ücret)
Örnek hesaplama:
- İşçi brüt giydirilmiş ücret: 30.000 TL
- Çalışma süresi: 5 yıl 2 ay 12 gün
Tam Yıllar:
5 × 30 günlük ücret = 5 × 30.000 = 150.000 TL
Aylar:
2/12 × 30.000 = 5.000 TL
Günler:
12/365 × 30.000 ≈ 986 TL
Toplam Kıdem Tazminatı:
≈ 155.986 TL
Bu örnek uygulamada sık kullanılan yöntemin temel bir özetidir.
6. Kıdem Tazminatı Tavanı
Kıdem tazminatı hesaplanırken, brüt ücret ne kadar yüksek olursa olsun ödeme tavan tutarını geçemez.
Tavan tutarı her yıl veya altı ayda bir güncellenir.
Hesaplamada:
- Brüt ücret tavanı aşıyorsa → tavan uygulanır.
- Tavan altında ise → gerçek ücret dikkate alınır.
7. Kıdem Tazminatı Hesabında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
İşverenlerin sık yaptığı hatalar:
✘ Yan hakları giydirilmiş ücrete eklememek
✘ Sadece çıplak maaş üzerinden hesap yapmak
✘ Kıdem süresini eksik göstermek
✘ Alt işveren değişikliklerinde kıdemi bölmek
✘ Mevsimlik işlerde ara dönemleri yanlış değerlendirmek
✘ Tavan uygulamasını hatalı yapmak
Bu hatalar işçinin eksik tazminat almasına yol açar.
8. Avukat Desteği Neden Önemlidir?
Kıdem tazminatı hesabı:
- Giydirilmiş ücretin belirlenmesi,
- Kıdem süresinin doğru hesaplanması,
- Tavan uygulaması,
- Alt işveren–asıl işveren sorumluluğu,
- Artan gün/ay hesaplaması
gibi teknik unsurlar içerir.
Bu nedenle sürecin bir İzmir İş Hukuku Avukatı tarafından değerlendirilmesi hatasız ve güvenli bir sonuç sağlar.
Sonuç
Kıdem tazminatı hesaplaması iki temel unsura dayanır:
1) Giydirilmiş brüt ücret, 2) Kıdem süresi.
Bu unsurlar doğru belirlendiğinde tazminat tutarı da hatasız şekilde ortaya çıkar. Yanlış hesaplama ise hem işçi hem işveren açısından ciddi riskler doğurur.
Bu nedenle kıdem tazminatı hesaplamasının profesyonel şekilde yapılması ve tüm çalışma dönemlerinin dikkatle analiz edilmesi gerekir.