Kıdem Tazminatında Faiz Hesaplaması: En Yüksek Mevduat Faizi Uygulaması – İzmir İş Hukuku Avukatı Açıklıyor
Kıdem tazminatı, işçinin işten ayrıldıktan sonra gecikmeksizin ödenmesi gereken bir işçilik alacağıdır. Ancak uygulamada tazminat çoğu zaman zamanında ödenmez veya eksik ödenir. Bu durumda devreye faiz girer. Kıdem tazminatına uygulanacak faiz türü ise diğer işçilik alacaklarından farklıdır.
Kıdem tazminatında “bankaların bir yıllık mevduata uyguladığı en yüksek faiz” esas alınır.
Bu faiz türü işçi lehine koruyucu olup, gecikmenin mali sonuçlarını işveren açısından oldukça ağırlaştırır. Bu nedenle faiz hesaplaması hem işçi hem işveren tarafında dikkatle değerlendirilmelidir.
Bir Kıdem Tazminatı Avukatı tarafından doğru faiz hesabı yapılması, alacağın eksik tahsil edilmesini önleyecektir.
1. Kıdem Tazminatında Faiz Ne Zaman İşlemeye Başlar?
Kıdem tazminatında faiz başlangıcı belirli bir kurala bağlıdır:
✔ Faiz, iş sözleşmesinin fesih tarihinde işlemeye başlar.
Yani işçi o tarihte tazminata hak kazanır ve tazminat gecikirse faiz işlemeye devam eder.
İster işveren feshi olsun ister işçi haklı nedenle feshetmiş olsun, faiz başlangıcı aynıdır.
Bu durum diğer işçilik alacaklarından (ücret, fazla mesai vb.) farklıdır; zira çoğunda faiz ihtar tarihinden başlar. Kıdem tazminatı bu noktada ayrı bir konumdadır.
2. Neden “En Yüksek Mevduat Faizi” Uygulanır?
Kıdem tazminatının özel bir faiz oranına tabi tutulmasının nedeni işçinin korunmasıdır.
✔ Geciken tazminatın reel kaybını karşılamak
✔ İşverenin tazminatı ödemeyi geciktirmesini caydırmak
✔ Ekonomik şartların tazminatı eritmesini önlemek
En yüksek mevduat faizi, bankalar tarafından 1 yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranıdır ve dönemsel olarak değişir.
Bu nedenle kıdem tazminatı faizi, diğer alacaklara uygulanan kanuni faizden çok daha yüksektir.
3. En Yüksek Mevduat Faizi Nasıl Belirlenir?
Faiz oranı sabit değildir; dönem dönem değişir.
Belirlenme yöntemi:
- Bankaların 1 yıllık vadeli TL mevduat faiz oranları incelenir.
- En yüksek oran belirlenir.
- Kıdem tazminatına bu oran uygulanır.
Hesaplama yapılırken fesih tarihindeki faiz oranları dikkate alınır.
4. Kıdem Tazminatında Faiz Nasıl Hesaplanır?
Faiz hesabı 3 adımdan oluşur:
1) Kıdem tazminatı brüt tutarı belirlenir
– Giydirilmiş ücret
– Kıdem süresi
– Tavan uygulaması
dikkate alınarak tazminat hesaplanır.
2) Faiz oranı belirlenir
– Fesih tarihindeki 1 yıllık en yüksek mevduat faizi esas alınır.
3) Gün esasına göre faiz hesaplanır
Faiz “basit faiz” şeklindedir; bileşik faiz uygulanmaz.
Formül:
Günlük faiz = (Tazminat Tutarı × Faiz Oranı × Gün Sayısı) / 365
Örnek:
- Kıdem tazminatı: 120.000 TL
- En yüksek mevduat faizi: %35
- Gecikme süresi: 200 gün
Faiz = 120.000 × 0.35 × 200 / 365 ≈ 23.013 TL
Bu tutar, tazminata eklenerek işçinin toplam alacağı ortaya çıkar.
5. İşveren Tazminatı Ödemezse Faiz Nasıl İşler?
İşveren tazminatı geciktirirse:
✔ Faiz işlemeye devam eder
✔ Tutar her geçen gün artar
✔ Arabuluculuk veya dava süreci devam etse bile faiz işlemeye devam eder
Faiz; dava açılması, arabuluculukta anlaşılamaması veya SGK işlemleri gibi durumlarda durmaz.
Süreç ne kadar uzarsa, faiz de o kadar artar.
6. Arabuluculuk Süreci Faizi Etkiler mi?
Arabuluculuk süreci, faiz başlangıcını veya devamını etkilemez.
✔ Faiz, fesih tarihinden arabuluculuk tarihine kadar aynen işler.
✔ Anlaşma sağlanırsa faiz miktarı taraflarca belirlenebilir.
✔ Anlaşma sağlanmaz ve dava açılırsa faiz işlemeye aynı hızla devam eder.
Bu nedenle arabuluculuk görüşmelerinde faiz hesabının doğru yapılması büyük önem taşır.
7. Faiz Hesaplamasında Sık Yapılan Hatalar
İşverenlerin ve zaman zaman işçilerin de yaptığı yaygın hatalar şunlardır:
✘ Yanlış faiz türü kullanmak (kanuni faiz uygulamak)
✘ Fesih tarihini yanlış almak
✘ Farklı dönemlerdeki faiz oranlarını karıştırmak
✘ Giydirilmiş ücret yerine çıplak maaş üzerinden hesap yapmak
Bu hatalar işçiye ciddi kayıplara, işverene ise yüksek ek maliyetlere neden olabilir.
8. Avukat Desteği Neden Gereklidir?
Kıdem tazminatı faiz hesabı teknik bir analiz gerektirir.
Aşağıdaki unsurlar bir İzmir İş Hukuku Avukatı tarafından profesyonelce değerlendirildiğinde doğru sonuca ulaşılır:
- Fesih tarihi tespiti
- En yüksek mevduat faizinin seçimi
- Tavan uygulaması
- Giydirilmiş ücretin belirlenmesi
- Artan günlerin doğru hesaplanması
Eksiksiz bir analiz, hem işçinin hak kaybını hem işverenin gereksiz risk almasını engeller.
Sonuç
Kıdem tazminatında faiz, işçinin hakkını koruyan güçlü bir araçtır.
Faiz fesih tarihinde işlemeye başlar ve bir yıllık en yüksek mevduat faizi esas alınır.
Doğru bir hesaplama yapılmadığında tazminat miktarı büyük oranda eksik veya hatalı çıkabilir.
Bu nedenle kıdem tazminatı faizi, iş hukukunun en kritik hesaplamalarından biridir ve profesyonel değerlendirme gerektirir.