Kısmi Süreli Çalışanlarda Kıdem Tazminatı Hesaplaması – İzmir İş Hukuku Avukatı Açıklıyor
Kısmi süreli çalışma; haftalık çalışma süresinin tam süreli çalışmanın altında olduğu, esnek iş modellerinden biridir. Özellikle perakende, hizmet, eğitim, çağrı merkezi ve dönemsel yoğunluk gerektiren sektörlerde yaygın şekilde uygulanmaktadır. Bu çalışma modeli, işçinin kıdem tazminatı hakkı açısından özel değerlendirme gerektirir.
İşçiler ve işverenler tarafından en çok sorulan sorulardan biri şudur:
“Kısmi süreli çalışıyorum; kıdem tazminatı hakkım var mı?”
Cevap nettir:
Evet, kısmi süreli çalışan işçiler de kıdem tazminatına hak kazanabilir.
Ancak hesaplama yöntemi ve çalışma süresi değerlendirmesi tam süreli işçilere göre farklılık gösterir. Bu nedenle doğru hesaplama için bir Kıdem Tazminatı Avukatı tarafından sürecin değerlendirilmesi önemlidir.
1. Kısmi Süreli Çalışanların Kıdem Hakkı Var mı?
Kısmi süreli çalışan işçiler, tam süreli işçilerle eşit kıdeme tabidir.
Kıdem tazminatına hak kazanmak için gereken tek kriter şudur:
✔ İşçinin aynı işveren nezdinde en az bir yıl çalışmış olması
(Çalışılan saat sayısı önemli değildir.)
Dolayısıyla, günlük 3 saat veya haftalık 20 saat çalışan işçi de bir yıllık süreyi doldurduğunda kıdem tazminatına hak kazanır.
2. Kısmi Süreli Çalışanlarda Kıdem Süresi Nasıl Hesaplanır?
Kısmi süreli çalışanların kıdem süresi belirlenirken:
✔ İş sözleşmesinin başlangıç tarihi
✔ İş sözleşmesinin sona erdiği tarih
✔ Askı süreleri (varsa)
esas alınır.
Burada önemli nokta:
✔ Kıdem süresi “çalışılan saat” üzerinden değil, “çalışılan takvim süresi” üzerinden hesaplanır.
Yani bir işçi haftada 2 gün çalışıyor olsa dahi, iş ilişkisi bir yıl sürdüğünde kıdem süresi 1 yıl kabul edilir.
3. Kısmi Süreli Çalışanlarda Kıdem Tazminatı Ücreti Nasıl Belirlenir?
Bu noktada tam süreli çalışanlardan ayrılan kritik bir unsur vardır:
👉 Kısmi süreli işçinin kıdem tazminatı, gerçek ücretine göre hesaplanır.
Ücret hesaplanırken:
- İşçinin saat ücreti,
- Haftalık çalışma süresi,
- Aylık brüt kazancı,
- Giydirilmiş ücret (yol, yemek, düzenli prim vb.)
dikkate alınır.
Kısmi süreli işçinin ücreti düşük olduğu için kıdem tazminatı da tam süreli bir işçiyle karşılaştırıldığında daha düşük olur. Ancak hesaplama yöntemi tamamen aynıdır.
4. Kısmi Süreli Çalışanda Giydirilmiş Ücret Hesabı
Giydirilmiş ücret hesaplanırken:
✔ Düzenli ödenen yol parası
✔ Yemek ödemesi
✔ Prim
✔ İkramiye (düzenli ise)
✔ Süreklilik arz eden yan haklar
brüt ücrete eklenir.
Giydirilmiş ücret, kıdem tazminatının hesaplanacağı günlük ücretin belirlenmesi için kritik öneme sahiptir.
5. Kısmi Süreli Çalışanlarda Artan Süreler Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatında:
- Her tam yıl için 30 günlük ücret,
- Artan ay ve günler için orantılı hesaplama uygulanır.
Örneğin:
Bir işçi haftada 20 saat çalışıyor ve 3 yıl 4 ay 12 gün çalıştıysa:
✔ 3 yıl → 3 × 30 günlük ücret
✔ 4 ay → 4/12 oranında
✔ 12 gün → 12/365 oranında
hesaplamaya eklenir.
Burada önemli olan, brüt ücretin kısmi süreye göre belirlenmiş olmasıdır.
6. Kısmi Süreli Çalışanlarda Fesih Türlerinin Kıdeme Etkisi
Kısmi süreli çalışanların fesih hakları tam süreli çalışanlarla aynıdır.
Kıdem tazminatı doğuran fesih türleri:
✔ İşverenin haksız veya geçerli nedenle feshi
✔ İşçinin haklı nedenle feshi
✔ Askerlik nedeniyle fesih
✔ Kadın işçinin evlilik nedeniyle feshi
✔ Emeklilik nedeniyle fesih
✔ İşçinin ölümü
Kısmi süreli çalışanların bu haklardan yararlanmasına hiçbir engel yoktur.
7. Kısmi Süreli Çalışmanın Kıdemi Kesmediği Durumlar
Kısmi süreli çalışma:
- Aynı iş sözleşmesi devam ettiği sürece,
- Kıdem süresini kesmez.
İş sözleşmesi devam ettiği müddetçe, çalışma günü sayısı ne olursa olsun kıdem aynen işlemeye devam eder.
Örneğin:
Bir işçi 5 yıl boyunca haftada 2 gün çalıştıysa, kıdem süresi 5 yıldır.
8. İşverenlerin Sık Yaptığı Hatalar
İşverenlerin yaygın hataları:
✘ Kısmi süreli çalışanların kıdem tazminatına hak kazanamayacağını düşünmek
✘ Yalnızca fiilen çalışılan günleri kıdeme dahil etmek
✘ Eksik ücret bildirimi yaparak kıdem hesabını düşük göstermek
✘ Yan hakları giydirilmiş ücrete dahil etmemek
✘ Artan ay ve günleri hesaba katmamak
Bu hatalar işçinin dava açmasına yol açabilir.
9. Avukat Desteği Neden Önemlidir?
Kısmi süreli çalışanlarda kıdem hesabı:
- Gerçek ücretin tespiti,
- Giydirilmiş ücretin belirlenmesi,
- Eksik bildirilen dönemlerin düzeltilmesi,
- Fesih türünün doğru belirlenmesi
gibi teknik unsurlar içerir.
Bu nedenle sürecin bir İzmir İş Hukuku Avukatı tarafından yönetilmesi işçinin hak kaybını önler.
Sonuç
Kısmi süreli çalışan işçiler de tam süreli çalışanlar gibi kıdem tazminatı hakkına sahiptir.
Kıdem süresi takvim esasına göre belirlenir, ücret ise çalışılan saat üzerinden hesaplanır.
Kısmi süreli çalışmada kıdem sıfırlanmaz; iş ilişkisi devam ettiği sürece süre işlemeye devam eder.
Doğru hesaplama, işçinin yıllarca elde ettiği hakların korunması açısından büyük önem taşır.